Không chỉ dừng lại ở việc tiếp cận qua các nội dung trực tuyến, dự án “Noọng ơi, Xòe đi!” lựa chọn tìm về địa phương, trực tiếp gặp gỡ nghệ nhân và thu thập tư liệu nhằm hiểu đúng và lan tỏa thông tin chính xác về nghệ thuật Xòe Thái.
Trong những năm gần đây, Xòe Thái xuất hiện ngày càng nhiều trên các nền tảng số, góp phần đưa di sản đến gần hơn với công chúng, đặc biệt là người trẻ. Trên nền tảng đó, việc trực tiếp tìm hiểu tại địa phương được xem như một bước bổ sung cần thiết, giúp làm rõ hơn những giá trị văn hóa mà môi trường trực tuyến khó có thể truyền tải trọn vẹn.
Xuất phát từ thực tế đó, dự án “Noọng ơi, Xòe đi!” do sinh viên Học viện Báo chí và Tuyên truyền thực hiện, đã lựa chọn một hướng tiếp cận khác: trực tiếp đến địa phương để tìm hiểu và trải nghiệm nghệ thuật Xòe Thái. Tại phường Nghĩa Lộ và phường Trung Tâm, tỉnh Lào Cai - một trong những cái nôi của nghệ thuật Xòe Thái, nhóm đã tiến hành ghi nhận thực tế, đồng thời thực hiện các cuộc phỏng vấn với nghệ nhân và cán bộ văn hóa nhằm làm rõ những giá trị cốt lõi của di sản.
Qua quá trình này, sự khác biệt giữa Xòe trong đời sống và Xòe trên sân khấu dần được làm rõ. Nếu trong các chương trình biểu diễn, Xòe thường được dàn dựng với tính trình diễn cao, thì trong đời sống, đây lại là một hoạt động cộng đồng mang tính kết nối, nơi mọi người nắm tay nhau không phân biệt tuổi tác, địa vị hay dân tộc, cùng hòa mình vào âm nhạc, gắn kết tâm hồn và lan tỏa niềm vui lao động.
Gắn bó nhiều năm với nghệ thuật này, nghệ nhân dân gian Hoàng Thị Văn chia sẻ: “Các bạn trẻ hiện nay đã chủ động tìm hiểu về văn hóa dân tộc Việt Nam nói chung và Xòe Thái nói riêng. Với tâm huyết của mình, tôi mong muốn Xòe Thái sẽ được biết đến rộng rãi hơn trên khắp mọi miền Tổ quốc, không phân biệt độ tuổi, giới tính hay vị trí xã hội, để ai cũng có thể biết đến 6 điệu Xòe cổ và cùng hòa mình vào vòng Xòe.”
Hiện tại, bà Văn hiện vẫn duy trì các lớp dạy Xòe Thái miễn phí cho trẻ em tại địa phương. Những lớp học giản dị, nơi từng động tác được truyền dạy một cách kiên trì, góp phần giữ gìn những giá trị văn hóa truyền thống trong đời sống cộng đồng.
Quá trình tìm hiểu tại địa phương giúp dự án “Noọng ơi, Xòe đi!” có thêm cơ sở thực tế để xây dựng nội dung truyền thông theo hướng sát với đời sống, hạn chế việc giản lược hoặc làm sai lệch bản chất của Xòe Thái. Đây cũng là bước điều chỉnh cần thiết trước khi đưa di sản đến gần hơn với công chúng.
Từ nền tảng đó, dự án dự kiến tổ chức một hoạt động trải nghiệm Xòe Thái vào ngày 31/5 tại Bảo tàng Hà Nội, nhằm tạo không gian để công chúng trực tiếp tham gia vào vòng Xòe. Hoạt động này đánh dấu bước chuyển từ tìm hiểu sang thực hành, đưa di sản tiếp cận gần hơn với đời sống đô thị.
Với mong muốn “mang vòng Xòe đi xa hơn những bản làng Tây Bắc”, các hoạt động của dự án không chỉ dừng lại ở việc lan tỏa trên môi trường số, mà còn hướng tới việc gắn kết với trải nghiệm thực tế, nhằm giúp công chúng có thể tiếp cận và cảm nhận rõ hơn những giá trị cốt lõi của Xòe Thái trong đời sống văn hóa bản địa.
Tác giả: Ngô Thị Kim Quí
